Άκουσε τη μουσική. Βρες την παρτιτούρα.

ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΠΡΙΓΓΟΣ (1892–1964) Άρχων Πρωτοψάλτης της Μεγάλης του Χριστού Εκκλησίας Ο Κωνσταντίνος Πρίγγος υπήρξε μία από τις επιφανέστερες προσωπικότητες της βυζαντινής εκκλησιαστικής μουσικής κατά τον 20ό αιώνα. Διακεκριμένος πρωτοψάλτης, μελοποιός, μουσικοδιδάσκαλος και χοράρχης, συνέβαλε καθοριστικά στη διατήρηση και διάδοση της πατριαρχικής ψαλτικής παραδόσεως, την οποία υπηρέτησε επί είκοσι χρόνια από τη θέση του Άρχοντος Πρωτοψάλτου του Οικουμενικού Πατριαρχείου. Γεννήθηκε στην Κωνσταντινούπολη το 1892 και φοίτησε μέχρι την τετάρτη τάξη του Ζωγραφείου Γυμνασίου. Η παλαιότερη πληροφορία που τοποθετεί τη γέννησή του στη Ζαγορά του Πηλίου δεν επιβεβαιώνεται από τις γνωστές βιογραφικές μαρτυρίες. Το 1915 νυμφεύθηκε την Κωνσταντινουπολίτισσα Ελένη, με την οποία απέκτησε τρία παιδιά, τον Βύρωνα, την Αλίκη και την Κυβέλη. Μουσική εκπαίδευση Τα πρώτα του μαθήματα στη βυζαντινή μουσική έλαβε σε ηλικία περίπου δέκα ετών από τον Ευστράτιο Παπαδόπουλο τον Βυζάντιο, επονομαζόμενο Καμπούρη, πρωτοψάλτη του Ιερού Ναού Εισοδίων της Θεοτόκου στο Πέραν της Κωνσταντινουπόλεως. Κοντά του μυήθηκε στην πρακτική της ψαλτικής τέχνης και διακρίθηκε ως πρώτος κανονάρχης. Στη συνέχεια μαθήτευσε κατ’ οίκον στον Μιχαήλ Μουρκίδη, πρωτοψάλτη του Ιερού Ναού Αγίας Τριάδος Πέραν, ο οποίος διακρινόταν για την καλλιφωνία και τη μουσική του κατάρτιση. Αμφότεροι οι δάσκαλοί του είχαν μαθητεύσει στον Γεώργιο Ραιδεστηνό Β΄, Άρχοντα Πρωτοψάλτη της Μεγάλης του Χριστού Εκκλησίας. Μέσω αυτών ο Πρίγγος συνδέθηκε με την παλαιότερη μουσική παράδοση του Πατριαρχικού Ναού. Κατά τις βιογραφικές μαρτυρίες, φοίτησε επίσης επί τέσσερα περίπου έτη στην Πατριαρχική Μουσική Σχολή, έχοντας μεταξύ των δασκάλων του τον Ιάκωβο Ναυπλιώτη. Εκεί καλλιέργησε περαιτέρω τις θεωρητικές του γνώσεις, τη μουσική ορθογραφία και την ερμηνευτική του κατάρτιση. Η διδασκαλία του Ναυπλιώτη και η άμεση επαφή του με την πατριαρχική πράξη άσκησαν ιδιαίτερη επίδραση στη διαμόρφωση του μουσικού του ύφους. Η πρώτη περίοδος της ψαλτικής σταδιοδρομίας του Η επαγγελματική του σταδιοδρομία άρχισε το 1908, όταν ανέλαβε τη θέση του δευτέρου ψάλτη στον Ιερό Ναό Αγίων Αποστόλων Φερίκιοϊ. Από το 1909 έως το 1911 υπηρέτησε ως πρώτος δομέστικος στην Αγία Τριάδα Πέραν. Το 1911 εισήλθε στον Πάνσεπτο Πατριαρχικό Ναό ως δεύτερος δομέστικος, υπηρετώντας μέχρι το 1913. Κατά την περίοδο αυτή πρωτοψάλτης ήταν ο Ιάκωβος Ναυπλιώτης, λαμπαδάριος ο Κωνσταντίνος Κλάββας και πρώτος δομέστικος ο Δημήτριος Φωκαεύς. Η παρουσία του στο Πατριαρχικό αναλόγιο τού προσέφερε τη δυνατότητα να γνωρίσει από κοντά την πατριαρχική τάξη και τον παραδοσιακό τρόπο αποδόσεως των εκκλησιαστικών μελών. Το 1913 αποχώρησε από τον Πατριαρχικό Ναό και ανέλαβε πρωτοψάλτης στον Ιερό Ναό Αγίου Δημητρίου Ταταούλων, όπου παρέμεινε μέχρι το 1915. Ακολούθως επέστρεψε στην Αγία Τριάδα Πέραν, αρχικά ως αριστερός ψάλτης και από το 1916 ως πρωτοψάλτης, θέση την οποία διατήρησε μέχρι το 1925. Η οκταετής παραμονή στην Ελλάδα (1925–1933) Το 1925 ο Πρίγγος εγκατέλειψε την Κωνσταντινούπολη και εγκαταστάθηκε στην Ελλάδα. Η αναχώρησή του πραγματοποιήθηκε σε μία περίοδο σημαντικών πολιτικών και κοινωνικών μεταβολών για τον Ελληνισμό της Κωνσταντινουπόλεως, μετά τη Μικρασιατική Καταστροφή και τη Συνθήκη της Λωζάννης. Οι διαθέσιμες βιογραφικές πηγές, ωστόσο, δεν προσδιορίζουν με σαφήνεια τις ιδιαίτερες συνθήκες που οδήγησαν στην απόφασή του. Κατά την οκταετή παραμονή του στην Ελλάδα υπηρέτησε διαδοχικά ως πρωτοψάλτης στο Πανελλήνιο Ίδρυμα Ευαγγελιστρίας Τήνου (1925–1926), στον Ιερό Ναό Αγίου Παύλου Καβάλας (1926–1929), στον Ιερό Ναό Παναγίας Αχειροποιήτου Θεσσαλονίκης (1929–1930) και στον Ιερό Ναό Υπαπαντής Θεσσαλονίκης (1930–1933). Η παρουσία του στα ελληνικά αναλόγια συνέβαλε σημαντικά στη γνωριμία των Ελλαδιτών ιεροψαλτών με το ιδιαίτερο ύφος της Κωνσταντινουπόλεως. Ιδιαίτερα στη Μακεδονία η ψαλτική του τέχνη απέκτησε ευρύ κύκλο ακροατών και επηρέασε μεταγενέστερους εκπροσώπους της εκκλησιαστικής μουσικής. Το 1933 επέστρεψε στην Κωνσταντινούπολη και ανέλαβε εκ νέου την πρωτοψαλτία του Ιερού Ναού Αγίας Τριάδος Πέραν, όπου παρέμεινε έως το 1936. Στη συνέχεια υπηρέτησε στον Άγιο Ιωάννη των Χίων στον Γαλατά (1936–1937) και στον Άγιο Δημήτριο Ταταούλων (1937–1938). Οι γνωστές πηγές καταγράφουν την επιστροφή του χωρίς να αναφέρουν συγκεκριμένα τα κίνητρα ή τις συνθήκες που την προκάλεσαν. Η άνοδος στο Πατριαρχικό αναλόγιο Τον Φεβρουάριο του 1938 ο Κωνσταντίνος Πρίγγος διορίστηκε Άρχων Λαμπαδάριος της Μεγάλης του Χριστού Εκκλησίας, διαδεχόμενος τον αποβιώσαντα Ευστράτιο Βιγγόπουλο. Ο διορισμός του αναγγέλθηκε στο περιοδικό «Ορθοδοξία» του Φεβρουαρίου 1938. Σύμφωνα με τη μαρτυρία του Σταμάτη Παπαμανωλάκη, καθοριστική υπήρξε η υποστήριξη του Ιακώβου Ναυπλιώτη, ο οποίος θεωρούσε τον Πρίγγο κατάλληλο διάδοχο της πατριαρχικής παραδόσεως. Την 1η Μαρτίου 1939 ανέλαβε τοποτηρητής της Πρωτοψαλτίας, έπειτα από την αναρρωτική άδεια του Ναυπλιώτη. Στις 24 Σεπτεμβρίου του ίδιου έτους ανέλαβε επισήμως Άρχων Πρωτοψάλτης της Μεγάλης του Χριστού Εκκλησίας. Τη θέση αυτή διατήρησε μέχρι το 1959, αποτελώντας επί δύο δεκαετίες κεντρική μορφή της μουσικής ζωής του Οικουμενικού Πατριαρχείου. Κατά το μεγαλύτερο μέρος της θητείας του συνεργάστηκε στο Πατριαρχικό αναλόγιο με τον Άρχοντα Λαμπαδάριο Θρασύβουλο Στανίτσα, ο οποίος τον διαδέχθηκε στην Πρωτοψαλτία. Το ψαλτικό ύφος και το μουσικό έργο του Ο Πρίγγος διακρίθηκε για την ιδιαίτερη φωνητική του ευχέρεια, την εκφραστικότητα, την ακρίβεια του χρόνου, την τεχνική των μουσικών θέσεων και τη βαθιά γνώση της πατριαρχικής παραδόσεως. Η ψαλμωδία του συνδύαζε τη λιτότητα και τη μεγαλοπρέπεια με προσωπική ερμηνευτική δύναμη, διατηρώντας τον λειτουργικό χαρακτήρα της εκκλησιαστικής μουσικής. Ο μουσικολόγος Μανόλης Χατζηγιακουμής τον κατατάσσει μεταξύ των κορυφαίων μουσικών φυσιογνωμιών του πατριαρχικού χώρου κατά τον 20ό αιώνα, επισημαίνοντας την ιδιαιτερότητα του ερμηνευτικού του ύφους και τον πλούτο της συνθετικής του δημιουργίας. Ως μελοποιός συνέχισε την παράδοση των μεγάλων πατριαρχικών πρωτοψαλτών. Σημαντικότερη εκδοτική του παρακαταθήκη αποτελεί η σειρά μουσικών βιβλίων με τον γενικό τίτλο «Η Πατριαρχική Φόρμιγξ», στην οποία περιλαμβάνονται μέλη της Μεγάλης Εβδομάδος, Αναστασιματάριο και Δοξαστάριο. Στο έργο του ανήκουν επίσης Χερουβικά, Λειτουργικά, Τρισάγια, Πολυχρονισμοί και άλλες εκκλησιαστικές συνθέσεις. Μεταγενέστερα εκδόθηκε και η δίτομη «Λειτουργία» του, στην οποία συγκεντρώθηκε σημαντικό μέρος των λειτουργικών του μελών. Ιδιαίτερο γνώρισμα της μουσικής του εργασίας υπήρξε η προσπάθεια καταγραφής και διασώσεως της προφορικής παραδόσεως που είχε παραλάβει από τον Ιάκωβο Ναυπλιώτη και τους προγενέστερους πατριαρχικούς διδασκάλους. Μέρος των μελών του καταγράφηκε με τη συνεργασία μαθητών του, μεταξύ των οποίων ο μετέπειτα Άρχων Πρωτοψάλτης Βασίλειος Νικολαΐδης. Παράλληλα ανέπτυξε δραστηριότητα ως χοράρχης και μουσικοδιδάσκαλος. Οι ηχογραφήσεις της φωνής του, τόσο από εκκλησιαστικές ακολουθίες όσο και από άλλες μουσικές εκτελέσεις, αποτελούν πολύτιμη μαρτυρία για την πατριαρχική ψαλτική πράξη του πρώτου μισού του 20ού αιώνα. Η επίδρασή του υπήρξε ιδιαίτερα μεγάλη στους μεταγενέστερους ιεροψάλτες, τόσο στην Κωνσταντινούπολη όσο και στην Ελλάδα. Η ερμηνευτική του παράδοση συνδέθηκε με τη διαμόρφωση της νεότερης ψαλτικής τέχνης και αποτέλεσε σημείο αναφοράς για διακεκριμένους πρωτοψάλτες των επόμενων γενεών. Τα τελευταία χρόνια Από το 1957 η υγεία του Πρίγγου παρουσίασε σοβαρή επιδείνωση, με αποτέλεσμα να αντιμετωπίζει σημαντικές δυσκολίες στη μετακίνησή του. Παρά τα προβλήματα αυτά εξακολούθησε να ασκεί τα καθήκοντά του μέχρι τα μέσα του 1959, οπότε παραιτήθηκε από την Πρωτοψαλτία. Στη συνέχεια εγκαταστάθηκε στην Αθήνα για θεραπεία και νοσηλεύθηκε επί μακρόν στο νοσοκομείο «Ευαγγελισμός». Απεβίωσε στην Αθήνα στις 15 Μαρτίου 1964, σε ηλικία 72 ετών. Η εξόδιος ακολουθία του τελέστηκε στον Μητροπολιτικό Ναό Αθηνών και η ταφή του πραγματοποιήθηκε στο Γ΄ Νεκροταφείο. Το 1972 τα οστά του μεταφέρθηκαν στο Κοιμητήριο Νέας Σμύρνης, σε μνημείο αφιερωμένο στους κεκοιμημένους πατριαρχικούς ιεροψάλτες. Ο Κωνσταντίνος Πρίγγος κατέχει εξέχουσα θέση στην ιστορία της βυζαντινής μουσικής. Με την ψαλτική του τέχνη, τη συνθετική του δημιουργία, τη διδασκαλία και τις ηχογραφήσεις του συνέδεσε την παλαιότερη προφορική παράδοση του Πατριαρχικού Ναού με τις νεότερες γενιές ιεροψαλτών, αφήνοντας διαχρονική μουσική παρακαταθήκη. --- Βιβλιογραφία – Πηγές - Σταμάτης Παπαμανωλάκης, «Κωνσταντίνος Πρίγγος, Άρχων Πρωτοψάλτης της Μεγάλης του Χριστού Εκκλησίας», βιογραφική μελέτη δημοσιευμένη στον ιστότοπο ec-patr.net και αναδημοσιευμένη από τον εν Αθήναις Σύλλογο Μουσικοφίλων Κωνσταντινουπόλεως. - Μανόλης Κ. Χατζηγιακουμής, «Κωνσταντίνος Πρίγγος (1892–1964)», Κέντρον Ερευνών και Εκδόσεων, ενότητα «Βιογραφικά». - Αντώνιος Χατζόπουλος, Η Εκκλησιαστική Μουσική Παιδεία στην Εκκλησία της Κωνσταντινουπόλεως, μελέτη για τη μουσική εκπαίδευση και τις σχολές της Κωνσταντινουπόλεως. - «Ορθοδοξία», Φεβρουάριος 1938, ανακοίνωση διορισμού Κωνσταντίνου Πρίγγου στην Πατριαρχική Λαμπαδαρία, όπως παρατίθεται από τον Σταμάτη Παπαμανωλάκη. - Κωνσταντίνος Πρίγγος, Η Πατριαρχική Φόρμιγξ, εκδόσεις εκκλησιαστικών μουσικών μελών, Κωνσταντινούπολη. - Εν Αθήναις Σύλλογος Μουσικοφίλων Κωνσταντινουπόλεως, στοιχεία για τη ζωή, την προσφορά και τη μνήμη του Κωνσταντίνου Πρίγγου.